Kentsel Dönüşümde Taşınma: Tahliyeden Yeni Daireye

Olağan bir taşınmada tarihi siz belirlersiniz: yeni ev bulunur, gün kararlaştırılır ve eşya taşınır. Kentsel dönüşümde ise takvim büyük ölçüde kat malikleri, müteahhit ve resmî süreç tarafından belirlenir. Binadaki daireler genellikle aynı haftalarda boşaltıldığı için merdiven, asansör ve bina önündeki araç alanı komşularla birlikte kullanılır. Ev sahipleri bir değil iki kez taşınır ve bu iki taşınma arasında çoğu zaman bir yılı aşan bir inşaat dönemi bulunur.

Kadıköy bu farklılığı açıkça gösterir: Fikirtepe'de dönüşüm mahallenin geneline yayılan projelerle yürütülürken Göztepe ve Erenköy'de çoğunlukla tek bir apartmanın malikleri kendi aralarında anlaşarak müteahhit belirler. İki model aynı hızda ilerlemez; ancak taşınma açısından yapılması gerekenler büyük ölçüde aynıdır. Aşağıda bu adımları uygulamada izlenen sırayla ele aldık. Hukuki ve mali konulara yalnızca taşınmayı etkiledikleri ölçüde değindik.

Tespitten tahliyeye süreç takvimi

Bina bazlı dönüşümlerde süreç genellikle aşağıdaki sırayla ilerler. Her aşamanın yanında, taşınma açısından yapılması gereken hazırlığı belirttik:

1. Riskli yapı tespiti: Sonuç maliklere bildirilir ve bina için karar süreci başlar. Taşınma tarihi henüz belli değildir; ancak bu dönem, evde kullanılmayan eşyaları ayıklamaya başlamak için uygundur.
2. Müteahhitle sözleşme: Tahliye tarihi, yeni dairelerin teslim süresi ve müteahhidin kira desteği sağlayıp sağlamayacağı bu aşamada netleşir. Tahliye tarihini yazılı olarak öğrendiğinizde geçici konut aramaya başlamanızı öneririz.
3. Proje ve ruhsat işlemleri: Belediyedeki proje ve ruhsat işlemleri bazı binalarda tahliyeden önce, bazılarında yıkımdan sonra yürütülür ve çoğu zaman öngörülenden uzun sürer. Bu nedenle tahliye tarihi değişebilir. Gereksiz kira ödemesinin önüne geçmek için geçici konutun kira başlangıç tarihini esnek tutmaya çalışın.
4. Tahliye: Tüm daireler belirlenen süre içinde boşaltılır. Taşınma gününü bu sürenin son günlerine bırakmayın; binanın tamamının aynı günlere yoğunlaştığı son haftada araç ve mobil asansör için uygun tarih bulmak güçleşir.
5. Yıkım ve inşaat: Bina müteahhide teslim edildikten sonra unutulan bir eşyayı almak için içeri girmek çoğu zaman mümkün değildir; güvenli de değildir.

Riskli yapı tespitine itiraz, tahliye süreleri, kira yardımı ve kredi destekleri mevzuatla düzenlenir ve zaman zaman değişir. Bu konulardaki güncel bilgiyi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın, belediyenizin ve e-Devlet'in resmî kanallarından edinin. Sözleşmeyi imzalamadan önce bir avukata danışmak, ileride doğabilecek anlaşmazlıkları azaltır.

Geçici konut seçerken dikkat edilecek noktalar

Dönüşüm bir mahallede yoğunlaştığında aynı sokaktaki pek çok aile eş zamanlı olarak kiralık konut aramaya başlar. Yakın çevredeki uygun daireler kısa sürede kiralanır ve kira bedelleri de buna bağlı olarak yükselir. Tahliye tarihi netleştiği anda aramaya başlamak, daha fazla seçeneği değerlendirme imkânı sağlar.

Geçici konutu yalnızca kira bedeline ve konumuna göre değil, orada geçireceğiniz süreye ve buradan yapılacak ikinci taşınmaya göre de değerlendirin:

• Okul ve iş yolu: Çocuklar okul değiştirmeyecekse eski mahalleye yakın bir konut, günlük düzeni en az etkileyen seçenektir.
• Sözleşme esnekliği: İnşaat süreleri uzayabilir. Kira sözleşmesinin uzatılma imkânını ve erken çıkış koşullarını ev sahibiyle baştan görüşün.
• Oda ölçüleri: Geçici konutlar çoğu zaman önceki evden küçüktür. Gardırobun, oturma grubunun ve yemek masasının sığıp sığmayacağını ölçerek kontrol edin; sığmayan parçalar depoya ayrılır.
• Kat, asansör ve sokak: Bu evden bir kez daha taşınacaksınız. Asansörsüz yüksek bir kat veya kamyonun giremediği dar bir sokak, her iki taşınmayı da güçleştirir.
• Evde bulunan eşya: Dairede ankastre fırın, ocak veya buzdolabı bulunuyorsa kendi cihazlarınızı depoya ayırabilirsiniz.

Eşyalı bir konut kiralamak, bir süre aile yanında kalmak ya da küçük bir daireyi depoyla birlikte kullanmak da sıkça tercih edilen çözümlerdir. Hangi seçeneği belirlerseniz belirleyin, geçici konutun adresi kesinleştiğinde yapılacak keşif, taşıma planının geri kalanını netleştirir.

Depoya ve geçici konuta gidecek eşyanın ayrılması

Dönüşüm taşınmasındaki en önemli karar, eşyanın iki gruba ayrılmasıdır. Geçici konutta düzenli olarak kullanacağınız eşya sizinle birlikte taşınır; yeni daireye geçene kadar ihtiyaç duymayacağınız eşya ise depoya kaldırılır. Bu ayrımı taşınma gününe bırakmayın. En az iki hafta önceden yapın ve her kolinin üzerine gideceği yeri büyük harflerle yazın.

Yanınızda kalması gerekenler:

• Yataklar, günlük kullanılan yemek masası ve sandalyeler, oturma grubu
• Buzdolabı, çamaşır makinesi ve geçici konutta bulunmayan diğer beyaz eşyalar
• İçinde bulunulan ve bir sonraki mevsimin giysileri
• Çocukların ders kitapları, çalışma masası ve oyuncakları
• Tapu, dönüşüm sözleşmesi ve riskli yapı tebligatı gibi belgeler; bunlar depoya konmamalı, yanınızda bulundurulmalıdır

Depoya kaldırılabilecekler:

• Yemek odası takımı, vitrin, konsol ve misafir yatağı
• Geçici konutta kullanılmayacak halılar; yıkatılıp tamamen kurutulduktan sonra
• Kitaplar, fotoğraf albümleri ve yalnızca özel günlerde kullanılan servis takımları
• Mevsim dışı giysiler, yorganlar ve battaniyeler
• Yeni dairede kullanmayı planladığınız ancak geçici konuta sığmayan mobilyalar

Yiyecek, bitki, yanıcı sıvılar, tüp ve değerli takılar depoya kabul edilmez. Buzdolabı veya çamaşır makinesi depolanacaksa içi iyice kurulanır ve kapağı hafif aralık bırakılır; aksi hâlde aylar içinde koku ve küf oluşabilir. Depo koşullarını ve eşyanın depolamaya nasıl hazırlandığını eşya depolama sayfamızda açıkladık.

İki aşamalı taşınmanın tek plan üzerinden yönetilmesi

Ev sahipleri için dönüşüm taşınması iki ayrı aşamadan oluşur: tahliye günü eski evden geçici konuta ve depoya, inşaat tamamlandığında ise geçici konuttan ve depodan yeni daireye. İki aşama baştan tek bir plan olarak ele alındığında dönüş taşınması çok daha düzenli ilerler.

İlk aşamanın keşfinde eşya listesi iki bölüm hâlinde hazırlanır: geçici konuta gidenler ve depoya gidenler. Koliler numaralanır; her numaranın karşısına içerik ve teslim adresi yazılır. Tek araçla iki adrese gidilecekse ilk boşaltılacak adresin yükü araca en son yüklenir; böylece iki adresin eşyası birbirine karışmaz. Mobilyaların sökümü ve geçici konuttaki kurulumu fiyata dahildir. Depoya giden mobilyalar ise sökülmüş olarak, vidaları ve bağlantı parçaları etiketlenerek saklanır.

İkinci aşamada depoda hangi eşyanın bulunduğunu hatırlamanın en kolay yolu bu listedir. Yeni daireye dönmeden önce listeyi baştan sona gözden geçirin. Artık kullanmayacağınız parçaları ayırmak hem gereksiz taşımayı önler hem de yeni evde nelerin eksik kalacağını önceden görmenizi sağlar. Depoda uzun süre bekleyecek kolilerde etiketi yalnızca üst kapağa değil, iki yan yüzeye de yazın; üst üste istiflenen kolilerin üst yüzü görünmez. Kolilerin nasıl bantlanıp etiketleneceğini koli hazırlama rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.

Kiracıysanız süreç tek aşamalıdır: dönüşüm başladığında kalıcı olarak başka bir eve taşınırsınız. Yine de tahliye takvimine bağlı olduğunuz için aşağıdaki koordinasyon başlıkları sizin için de geçerlidir.

Komşular, yönetim ve müteahhitle koordinasyon

Aynı binadan aynı haftalarda çok sayıda taşınma yapıldığında temel sorun zamanlamadır. Dar sokaklarda apartman önüne çoğu zaman aynı anda iki kamyon yanaşamaz. Eski binalarda asansör ya hiç bulunmaz ya da tek ve dardır; merdivende de iki ekip aynı anda eşya indiremez. Bu nedenle yöneticinin veya maliklerin ortak bir taşınma çizelgesi hazırlamasını öneriyoruz. Hangi dairenin hangi gün, sabah mı öğleden sonra mı taşınacağı herkes tarafından önceden bilinmelidir.

Aşağıdaki konuları da taşınma gününden önce müteahhitle netleştirin:

• Binanın elektrik, su ve doğalgazının kesileceği tarih. Elektrik erken kesilirse asansör çalışmaz ve merdiven boşluğu karanlıkta kalır.
• Boşalan dairelerde söküm çalışmalarının başlayacağı gün. Kapıların, korkulukların ve pencerelerin söküldüğü bir binada eşya taşımak hem yavaş hem de tehlikelidir.
• Anahtarların teslim tarihi ve teslimden sonra binaya girilip girilemeyeceği.

Boşalan binalarda hurda toplayıcılara sık rastlanır. Bu nedenle eşyanın bir bölümünü birkaç gün eski dairede bırakıp daha sonra almayı planlamayın; taşınmayı tek seferde tamamlayın. Bina yüksekse veya merdiven dar ve dönemeçliyse dış cephe mobil asansör hem işi hızlandırır hem de merdivendeki yoğunluğu azaltır. Sistemin nasıl çalıştığını asansörlü nakliyat sayfasında açıkladık.

Kombi, klima ve duvara sabitlenmiş parçalar

Yıkılacak bir binadan çıkarken pek çok kişi duvara bağlı parçaları da götürmek ister: kombi, split klima, ankastre fırın ve ocak, bazen de mutfak dolabı veya vestiyer. Bunların bir kısmı yeni dairede de değerlendirilebilir; bir kısmı ise orada hiç kullanılmaz. Karar vermeden önce şu noktaları değerlendirin:

• Kombi: Gaz kapatıldıktan sonra sökümü İGDAŞ sertifikalı bir firmaya yaptırın; yeni dairedeki montaj da yine sertifikalı bir firma tarafından yapılmalıdır. Sökülmüş kombinin ambalajlanması ve taşınması ekibimiz tarafından üstlenilir.
• Klima: Soğutucu gazın dış üniteye toplanması ve cihazın sökümü klima servisi tarafından yapılır. Gaz toplanmadan sökülen cihazda soğutucu gaz kaybolur ve yeni adreste yeniden dolum gerekir.
• Mutfak ve gömme dolaplar: Yeni dairenin ölçüleri neredeyse her zaman farklıdır. Söküm sırasında zarar görme ihtimali de yüksek olduğundan bu dolapların taşınması çoğu durumda ekonomik değildir.
• Sözleşme hükümleri: Bazı sözleşmelerde yıkım enkazının, kapı ve pencere gibi sökülebilir parçalarla birlikte müteahhide bırakılacağı belirtilir. Herhangi bir parçayı sökmeden önce sözleşmenizi kontrol edin.

Aboneliklerin kapatılması ve adres kaydı

Tahliye ettiğiniz dairedeki abonelikler kapatılmazsa, siz ayrıldıktan sonra sayaçtan yapılan tüketim de adınıza faturalandırılabilir. Taşınma gününden önce şu adımları tamamlayın:

• Elektrik: Aboneliği, sözleşmenizin bulunduğu tedarik şirketi üzerinden kapatın; çoğu konutta bu, bulunduğunuz yakanın görevli tedarik şirketidir. Son endeksi sayacın başında fotoğraflayın.
• Su: İSKİ aboneliğinizi iptal ettirin; son endeks okunur ve kalan tüketim son faturaya yansıtılır.
• Doğalgaz: İGDAŞ'tan abonelik iptali ve gazın kapatılmasını talep edin. Kombiyi taşıyacaksanız söküm randevusunu gazın kapatılacağı tarihe göre planlayın.
• İnternet: Taahhüdünüz devam ediyorsa iptal yerine geçici konuta nakil talep edin; yeni adreste altyapı bulunup bulunmadığını önceden sorgulayın.

Abonelik açılırken yatırılan güvence bedelinin iadesini de kapatma işlemi sırasında sorun. Bu işlemlerin bir kısmı e-Devlet veya kurumların kendi çevrim içi işlem merkezleri üzerinden yapılabilmektedir. Geçici konuta geçtikten sonra yerleşim yeri adresinizi güncellemeyi unutmayın; adres değişikliği taşınmanın ardından 20 iş günü içinde bildirilmelidir. Yeni adreste aboneliklerin nasıl açılacağını yeni eve yerleşme rehberinde adım adım açıkladık.

İnşaat tamamlandığında yeni binaya dönüş

İnşaat tamamlandığında ikinci taşınmanın planını büyük ölçüde yeni binanın durumu belirler. Teslim edilen binalarda sıkça karşılaşılan durum şudur: asansör henüz kullanıma açılmamıştır, bazı dairelerde tadilat ve mutfak montajı sürmektedir, ortak alanlarda boya ve temizlik tamamlanmamıştır. Bu gibi durumlarda eşya, dış cephe mobil asansörle balkondan veya pencereden içeri alınır; böylece yeni binanın merdiveni ve asansör kabini yıpranmaz.

Taşınma tarihini belirlemeden önce şu bilgileri edinin:

• Binanın yapı kullanma izin belgesinin (iskân) alınıp alınmadığı; elektrik, su ve doğalgaz aboneliği için genellikle bu belge istenir.
• Dairenin anahtarının teslim edilip edilmediği ve kombi ile ankastre cihazların bağlantılarının yapılıp yapılmadığı.
• Depodaki mobilyaların yeni odalara uyup uymadığı; özellikle gardırop ve köşe koltuk için duvar ölçülerini önceden alın.
• Diğer maliklerin hangi günlerde taşınacağı; eski binada uygulanan çizelgenin yeni binada da kullanılması düzeni korur.

Depodaki ve geçici konuttaki eşyanın aynı gün yeni dairede bir araya getirilmesi mümkündür. İki yükün hangi sırayla geleceği ve kaç araç gerektiği keşif sırasında sizinle birlikte planlanır; ambalaj, söküm ve yeni dairedeki kurulum bu taşınmada da fiyata dahildir.